آنالیز آماری به روش کیفی نظریه داده بنیاد ( گراندد تئوری )

مراحل آنالیز آماری به روش کیفی نظریه داده بنیاد (گراندد تئوری)

شاید برایتان جالب باشد که با انالیز آماری داده ها بتوان همه دانسته های بشر در طول زمان را به چالش کشید . اما سوال اصلی این است که چطور می توان یک فرضیه یا حتی نظریه را به طور اصولی زیر سوال برد ؟ علوم اجتماعی پاسخ را در نظریه داده بنیاد یا گراندد تئوری جست و جو می کند . این نظریه به دنبال شیوه ای است تا بتواند با استفاده از روشی مبتنی بر آنالیز آماری کیفی یا کمی نتایج حاصل از داده های بدست آمده از مصاحبه باز ، محقق را در ارزیابی فرضیات و نظریات پیش فرض کمک کند . در این مطلب سعی داریم تا مبانی نظریه داده بنیاد را به طور کاربردی مختصراً تبیین کنیم .

مرحله اول : جمع آوری داده ها بر اساس مصاحبه باز

پیش از آنالیز آماری ، در روش داده بنیاد جمع آوری اطلاعات با استفاده از مصاحبه صورت می گیرد . در طول این مصاحبه جامعه آماری متشکل از خبرگان است که اشراف آنها نسبت به موضوع مورد مطالعه محرز باشد . نکته مهم در فرایند مصاحبه ، بررسی و ارزیابی داده ها است . اساتید جامعه شناسی معتقدند در مراحل ابتدایی پژوهش ، برای انتخاب سوالات مصاحبه ، انتخاب چند سوال کلی و گسترده بهتر از سوالات جزئی با تعداد زیاد است . بهتر است پس از هر مصاحبه به صورت جزئی اطلاعات بدست آمده بررسی شود چون استنتاج نهایی بر اساس همین تحلیل آماری است .

مرحله دوم : کدگذاری داده ها در تحلیل آماری

در این مرحله با استفاده از بررسی سطر به سطر اطلاعات جمع آوری شده در مصاحبه ها سعی می شود مفاهیم کاربردی که در دل هر قسمت نهفته است استخراج شود . سپس مفاهیم نامگذاری و عبارات کلیدی در متن مشخص می شوند. به این فرایند کدگذاری باز یا اولیه می گویند. در گام بعدی مفاهیم جمع آوری شده در کنار گذاشته شده و بررسی می شود که چطور هریک از مفاهیم ممکن است به یک مفهوم جامع و بزرگتری مرتبط باشد . این فرایند شامل روش مقایسه ای ثابت می شود و در راستای تئوری پایه ادامه می یابد تاجایی که به توسعه کامل تئوری ها منجر شود. لازم به ذکر است که آنالیز داده ها می تواند حسب نوع اطلاعات جمع آوری شده به صورت آنالیز کمی یا آنالیز کیفی باشد .

مرحله سوم : یادداشت برداری و تئوری سنجی در آنالیز آماری

 یادداشت برداری فرایندی است که در آن مفاهیم شناخته شده حفظ و طبقه بندی می شوند . این گام مرحله ای واسط بین کدگذاری و ارائه پیش نویس از آنالیز آماری کامل شده است . یادداشت های گفته شده در واقع برداشت های میدانی هستند که از دل مشاهدات و پیش فرض های بینشی بیرون می آید . 

مرحله چهارم : انسجام بخشی، اصلاح و ارائه نظریه

هنگامی که طبقه بندی کدگذاری ها مشخص شد، مرحله بعدی ارتباط دادن آنها به یکدیگر است . این عملیات با محوریت بخشی از داده ها که همه داده های دیگر را از نظر مفهومی در بر می گیرد ، انجام می شود . در این مرحله روش ثابت مقایسه ای (constant comparative method) وارد عمل می شود تا نمونه هایی که با مدل پیش فرض تطبیق ندارند شناسایی شوند . در واقع مدلی که تبیین می شود با داده های مربوط به مصاحبه ها تطبیق داده می شوند و میزان این مطابقت اندازه گیری می شود .

جمع بندی و خلاصه

بطور خلاصه ، تئوری داده بنیاد در فرایند تحلیل آماری به منظور آشکار ساختن الگو های موجود در مجموعه ای از داده ها کاربرد دارد . با استفاده از این تئوری ، تئوری های جدید از داده های موجود استنتاج می شوند . در بالا به طور مختصر راجع به مراحل این تئوری که شامل این مراحل می شود : مصاحبه و جمع آوری داده ها ، کد گذاری ، پیدا کردن مفاهیم برای طبقه بندی داده ها ، طبقه بندی مفاهیم مشابه که قصد تولید تئوری جدید را دارند ، و در نهایت ارائه تئوری به همراه جزئیات موضوع تحقیق .